Historia muzeum
Muzeum Regionalne - krótka historia placówki
Od początku istnienia muzeum gromadzone są także inne pamiątki ojczystej przeszłości, zabytki kultury materialnej i duchowej, fotografie, rękopisy, lokalna prasa; szczególnie miejsce mają wśród nich eksponaty związane z Powstaniem Wielkopolskim, którego tradycjom poświęcona była odrębna sala ekspozycyjna.
Muzeum Regionalne w oparciu o własne zbiory jak i we współpracy z instytucjami o podobnym charakterze, a także z innymi placówkami kulturalno-oświatowymi, z organizacjami społecznymi, artystami oraz z lokalnymi i regionalnymi środowiskami twórczymi i naukowymi organizowało w części swoich pomieszczeń wystawy czasowe o bardzo różnorodnej tematyce: od jubileuszowych wystaw zakładów pracy i organizacji społecznych, poprzez pamiątki wojen i czasów mniej odległych, do edukacyjnych wystaw historycznych, przyrodniczych i oczywiście – wernisaży sztuki.
Jedną z tradycyjnych form współpracy naszego muzeum z artystami były coroczne plenery malarskie pod nazwą „Mierzyn” współorganizowane z Biurem Wystaw Artystycznych w Sieradzu, przyciągając przez wiele lat twórców z kraju i z zagranicy.
Otwarcia wystaw czasowych, którym często towarzyszą wieczory muzyczne i literackie oraz inne imprezy, np. promocje regionalnych wydawnictw, należały do najważniejszych wydarzeń kulturalnych w mieście i powiecie, gromadząc liczne grono miłośników sztuki, historii, działaczy kulturalnych, spośród których wielu stale współpracuje z muzeum. Gościliśmy wielu pisarzy i poetów (częstym gościem był m.in. poznański literat Ryszard Danecki, utrzymywaliśmy również żywe kontakty z Henrykiem Szulczyńskim – piewcą piękna Tatr).
Muzeum organizuje imprezy edukacyjne oraz konkursy plastyczne, w których młodzież całego powiatu prezentuje wykonane przez siebie m.in. tradycyjne ozdoby wielkanocne i bożonarodzeniowe i inne prace plastyczne, jak plakaty czy rzeźby.
Muzeum zapraszało na gościnne wykłady przedstawicieli świata nauki, organizowało spotkania autorskie, koncerty i przedstawienia teatralne. Placówka brała również udział w wydawaniu lokalnej prasy, współpracowało z działającym na terenie powiatu Stowarzyszeniem Historycznym oraz działającą drużyną wojów wczesnośredniowiecznych, patronując często organizowanym przez nie imprezom, m.in. festynom historycznym.
Muzeum Regionalne - krótka historia budynku
Muzeum Regionalne mieści się w stuletnim, zabytkowym gmachu dawnego magistratu. Budynek położony jest we wschodniej części Międzychodu, przy skrzyżowaniu głównej ulicy miasta – 17 Stycznia z ul. Pocztową. Budynek ten był czwartą z kolei siedzibą władz miejskich – trzy poprzednie międzychodzkie ratusze – niszczone przez pożary w latach 1635, 1712 i 1763 – stały na Rynku.
Zanim budynek zaczął pełnić rolę magistratu, w latach 1859-1904 znajdowały się w nim pomieszczenia szkoły podstawowej, zaś jeszcze wcześniej stała w tym miejscu kamienica, której właścicielami byli m.in. w 1803 r. sukiennik Johann David Hein, a w 1837 r. rzeźnik Johann Gottfried Fechner. W latach 50-tych XIX w. właścicielem był mistrz piekarski Friedrich Wilhelm Hesse, który sprzedał kamienicę szkole. W 1904 r. szkołę przeniesiono do nowej siedziby, zaś w budynku ulokowały się władze miejskie, które miały tutaj swoją siedzibę do reformy administracyjnej w 1975 r.
Nie są znane wizerunki budynku z czasów, gdy pełnił funkcję szkoły. Jedno z najstarszych zachowanych zdjęć pochodzi z pierwszej dekady XX w., a więc z czasów, kiedy obiekt był już siedzibą władz miasta. Przedstawia ono dwukondygnacyjny gmach o zwartej bryle i siedmioosiowej elewacji frontowej. Zdobiła go wówczas neoklasycystyczna dekoracja sztukatorska w postaci prostego gzymsu międzykondygnacyjnego, fryzu podokapowego i podokienników podkreślających poziome podziały elewacji, a także pilastrów ujmujących wejście, które dodawały nieco strzelistości budynkowi poprzez zaakcentowanie pionowych podziałów elewacji. Temu samemu celowi służyło także ujęcie naroży budynku lizenami. Nad wejściem głównym wisiała tablica z herbem miasta, a nad nią znajdował się pochyło umocowany, pokaźnych rozmiarów maszt flagowy.
Wygląd budynku uległ poważnym zmianom podczas przebudowy w 1929 r., wykonanej przez międzychodzkie firmy budowlane: m.in. budowniczego Herberta Zeinerta i mistrza malarskiego Józefa Szczepaniaka; według projektu opracowanego przez miejskiego architekta Józefa Jarysza. Dobudowano wówczas od ul.Pocztowej skrzydło zachodnie, przez co rzut budynku otrzymał układ litery „L”. Wtedy także międzychodzki magistrat uzyskał charakterystyczną dla budynków ratuszowych, górującą nad całą budowlą wieżyczkę zegarową przykrytą namiotowym hełmem krytym blachą miedzianą, zaś obydwa wejścia do budynku ujęte zostały w ozdobne portyki, w których dotychczasowe pilastry zastąpiono parami kolumn toskańskich. Większy z portyków, od strony ul. 17 Stycznia zwieńczony jest stopniowanym frontonem, dodatkowo ozdobionym płaskorzeźbionym kartuszem z herbem Międzychodu. Dotychczasowy dwuspadowy dach z naczółkami zamieniono na namiotowy, czterospadowy; dodatkowo w połaciach dachu umieszczono wystawki, tzw. powieki dachowe doświetlające pomieszczenia poddasza.
Obecny wygląd budynku muzealnego nie odbiega w zasadzie od stanu po przebudowie z końca lat 20. XX w.; podczas remontu kapitalnego w latach 1975-76 nieznacznie jedynie zmieniono układ wnętrz, aby przystosować pomieszczenia dla potrzeb nowego gospodarza – Muzeum Regionalnego, które otwarto uroczyście dnia 8 XI 1976 r. W 27 roku istnienia placówki, 14 III 2003 r. budynek został wpisany do rejestru zabytków. Od 2020 r. prowadzony jest remont i modernizacja budynku pod auspicjami Gminy Międzychód.