Strona główna > CAK > Historia

Inauguracja działalności Powiatowego Domu Kultury w Międzychodzie nastąpiła 1 września 1971 roku. Jego siedzibą został budynek nazywany przez mieszkańców „starą ogiernią”. Przed II wojną światową oraz w czasie okupacji mieściła się tutaj restauracja z salą widowiskowo-taneczną, a w ogrodzie znajdowała się muszla koncertowa. Odbywały się tu spotkania, uroczystości i przedstawienia organizowane dla społeczności niemieckiej.

Powstanie Domu Kultury było efektem wieloletnich starań oraz ogromnego zaangażowania lokalnych działaczy kultury. Budynek przebudowywano przez dziewięć lat, korzystając ze środków remontowych Starostwa Powiatowego. W efekcie powstał obiekt odpowiadający ówczesnym potrzebom mieszkańców. Było to szczególnie ważne, ponieważ działające wcześniej w Międzychodzie organizacje kulturalno-oświatowe, ze względu na skromne warunki lokalowe, nie były w stanie w pełni rozwijać swojej działalności.

Nowy Dom Kultury dysponował salą widowiskową na około 300 miejsc, salą kameralną mieszczącą około 80 osób, klubem oraz pomieszczeniami przeznaczonymi do prowadzenia działalności artystycznej i edukacyjnej. Rozwijały się tutaj istniejące już zespoły muzyczne, powstawały nowe grupy, działały zespoły recytatorskie, zespoły pieśni i tańca, Chór Lutnia, Orkiestra Dęta, koła zainteresowań i grupy hobbystyczne. Funkcjonowała tu również jedyna w mieście młodzieżowa dyskoteka.

Scena Domu Kultury szybko stała się ważnym punktem na kulturalnej mapie regionu. Do Międzychodu przyjeżdżali znani artyści, aktorzy i wykonawcy polskiej estrady. Gościli tutaj m.in. Skaldowie, Homo Homini, Maryla Rodowicz czy kabaret Tey z Zenonem Laskowikiem.

Początkowo część budynku zajmowała również Biblioteka Publiczna. Na piętrze mieściły się Wypożyczalnia dla Dorosłych, Oddział Dziecięcy z czytelnią oraz Czytelnia dla Dorosłych. W 1976 roku konieczna była zmiana organizacji pomieszczeń – pod ciężarem księgozbioru pojawiły się problemy konstrukcyjne ze stropem nad salą kameralną. Biblioteka została wówczas przeniesiona na parter.

Powiatowy Dom Kultury działał do 1975 roku. W wyniku reformy administracyjnej kraju zlikwidowano powiaty, a Międzychód znalazł się w granicach województwa gorzowskiego. Powiatowy Dom Kultury został wówczas przekształcony w Międzychodzki Dom Kultury.

Od początku swojego istnienia placówka szczególne miejsce poświęcała kulturze teatralnej. Tradycje amatorskiego teatru sięgały jeszcze 1968 roku, kiedy w Poradni Kulturalno-Oświatowej zaczęły powstawać pierwsze teatrzyki amatorskie. Inicjatorką ich tworzenia była kierowniczka poradni Krystyna Górska, późniejsza instruktorka Powiatowego Domu Kultury. Z czasem Międzychód wyróżniał się w województwie gorzowskim zarówno liczbą, jak i poziomem artystycznym teatrów dziecięcych i lalkowych.

W Domu Kultury organizowano przeglądy zespołów artystycznych, festiwale, turnieje taneczne, konkursy oraz wydarzenia o zasięgu lokalnym, wojewódzkim, ogólnopolskim, a także międzynarodowym.

W 1977 roku przy Domu Kultury działała Mała Akademia Filmowa, skupiająca ponad dwustu miłośników kina. Prowadziły ją Międzychodzkie Towarzystwo Kulturalne oraz organizacje młodzieżowe. Był to wówczas największy Dyskusyjny Klub Filmowy w województwie gorzowskim. Film przez kolejne dekady pozostawał ważną częścią działalności kulturalnej prowadzonej w tym budynku.

Pod koniec lat 80. i na początku lat 90., wraz z przemianami ustrojowymi i społecznymi w Polsce, zmieniały się również warunki funkcjonowania instytucji kultury. Bibliotekę Publiczną, Muzeum Regionalne oraz Dom Kultury połączono w jedną instytucję pod nazwą Międzychodzkie Centrum Kultury.

Kolejna zmiana nastąpiła w 2004 roku, kiedy Biblioteka Publiczna i Muzeum Regionalne zostały odłączone od Międzychodzkiego Centrum Kultury, a placówka ponownie zaczęła funkcjonować jako Międzychodzki Dom Kultury.

W następnych latach zakres jej działalności wykroczył daleko poza sam budynek przy placu Kościuszki. Od 2010 roku przy Międzychodzkim Domu Kultury działały Centrum Edukacji Regionalnej i Przyrodniczej w Mniszkach oraz Centrum Turystyki Rowerowej w Mierzynie. W tym okresie po raz kolejny zmieniono nazwę instytucji – na Nadwarciańskie Centrum Animacji Kultury i Ochrony Dziedzictwa Regionalnego „PROM”.

Taka struktura funkcjonowała do 2014 roku. Uchwałą Rady Miejskiej Międzychodu ponownie dokonano zmian organizacyjnych. Centrum Edukacji Regionalnej i Przyrodniczej w Mniszkach zostało odłączone od Domu Kultury i włączone w struktury Biblioteki Publicznej im. Jana Daniela Janockiego w Międzychodzie, natomiast Nadwarciańskie Centrum Animacji Kultury i Ochrony Dziedzictwa Regionalnego „PROM” otrzymało nazwę Centrum Animacji Kultury w Międzychodzie.

Wspólna instytucja – BPiCAK

Kolejny ważny rozdział rozpoczął się w 2018 roku. Uchwałą Rady Miejskiej Międzychodu z 30 stycznia 2018 roku zdecydowano o połączeniu Centrum Animacji Kultury w Międzychodzie oraz Biblioteki Publicznej im. Jana Daniela Janockiego w Międzychodzie. Połączenie nastąpiło 1 kwietnia 2018 roku, a nowa samorządowa instytucja kultury otrzymała nazwę Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury im. Jana Daniela Janockiego w Międzychodzie.

Od tego momentu Centrum Animacji Kultury funkcjonuje jako część jednej, rozbudowanej instytucji łączącej działalność kulturalną, biblioteczną, muzealną, edukacyjną, regionalną i turystyczną. W strukturze BPiCAK znajdują się dziś m.in. Centrum Animacji Kultury, Biblioteka Publiczna wraz z filiami, Muzeum Regionalne, Centrum Edukacji Regionalnej i Przyrodniczej w Mniszkach oraz Centrum Turystyki Rowerowej w Mierzynie.

Kolejne lata przyniosły rozwój oferty zajęć artystycznych i edukacyjnych, wydarzeń plenerowych, koncertów, spektakli, festiwali oraz inicjatyw skierowanych do mieszkańców w każdym wieku. Centrum pozostaje także miejscem działalności amatorskich zespołów artystycznych, muzycznych i tanecznych, kontynuując tradycje zapoczątkowane jeszcze w pierwszych latach istnienia Domu Kultury.

Szczególnym okresem były lata 2020–2021, kiedy pandemia ograniczyła możliwość organizacji wydarzeń z udziałem publiczności i wymusiła poszukiwanie nowych sposobów kontaktu z odbiorcami. Po powrocie do działalności stacjonarnej oferta kulturalna ponownie zaczęła intensywnie się rozwijać.

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat był powrót regularnych seansów kinowych. Jesienią 2025 roku w sali widowiskowej Centrum Animacji Kultury reaktywowano Kino Mewa, nawiązując tym samym do wieloletnich filmowych tradycji tego miejsca. Kino ponownie stało się przestrzenią regularnych spotkań mieszkańców z filmem, prezentując zarówno propozycje dla dzieci i rodzin, jak i najnowsze produkcje polskie i zagraniczne.

Rok 2026 jest dla Centrum Animacji Kultury szczególny – mija 55 lat od inauguracji działalności Domu Kultury w budynku przy placu Kościuszki. Jubileusz stał się okazją nie tylko do przypomnienia bogatej historii tego miejsca, ale również do organizacji wydarzeń podkreślających jego nieprzerwaną obecność w życiu kulturalnym Międzychodu.

Przez ponad pół wieku zmieniały się nazwy, struktury organizacyjne, program, technologia i oczekiwania odbiorców. Niezmienna pozostała jednak najważniejsza idea tego miejsca – tworzenie przestrzeni, w której mieszkańcy mogą spotykać się, rozwijać swoje pasje, uczestniczyć w kulturze i sami ją współtworzyć.

Od Powiatowego Domu Kultury, przez Międzychodzki Dom Kultury, Międzychodzkie Centrum Kultury, Nadwarciańskie Centrum Animacji Kultury i Ochrony Dziedzictwa Regionalnego „PROM”, aż po dzisiejsze Centrum Animacji Kultury działające w strukturze BPiCAK – budynek przy placu Kościuszki od dziesięcioleci pozostaje jednym z najważniejszych miejsc życia kulturalnego Międzychodu.

Historia pisze się dalej…